655 bouwbedrijven failliet in Q1 2026 — hoe bescherm je jezelf?

De bouwsector in België voert in het eerste trimester van 2026 opnieuw het faillissementsklassement aan. De cijfers van Bouwunie (op basis van Graydon-data) zijn confronterend:

Voor wie nu met een offerte op tafel zit, is dat geen abstract cijfer. Het is een reëel risico dat jouw aannemer binnen enkele maanden de boeken neerlegt — met jouw voorschot erin.

Gisteren schreven we over Annedore, die 100.000 euro verloor aan een failliete aannemer. Vandaag zoomen we in op de cijfers en — belangrijker — op hoe je jezelf als bouwheer kan beschermen.

Waarom gaat het mis in de bouw?

Volgens Bouwunie ligt de verklaring niet enkel bij "cowboys". Ook bedrijven die al decennialang actief zijn, raken nu in de problemen. De hoofdoorzaken:

• Hoog aantal starters met beperkte bedrijfskennis
• Stijgende materiaalkosten en arbeidstekorten
• Cashflowproblemen door trage betalingen en strakke marges
• Malaise in de nieuwbouw en onder druk staande rentabiliteit
• Rentestijgingen die investeringen en financiering duurder maken

De Wet Breyne: bescherming bij nieuwbouw

Voor wie een nieuwbouwwoning of appartement koopt ("sleutel-op-de-deur" of op plan), biedt de Wet Breyne (9 juli 1971) belangrijke bescherming. De wet verplicht de aannemer of promotor om een financiële waarborg te voorzien:

• Erkende aannemers: moeten een borg van 5% van de totaalprijs in consignatie geven bij de Deposito- en Consignatiekas.
• Niet-erkende aannemers: moeten werken met een voltooiingswaarborg of terugbetalingswaarborg via een financiële instelling. Gaat de aannemer failliet? Dan neemt de bank de financiering over om de werken af te maken.

De Wet Breyne schrijft ook voor hoe betalingen in schijven moeten gebeuren (naargelang de voortgang), en beperkt voorschotten bij contractondertekening.

Maar: de Wet Breyne geldt niet voor renovaties

Hier zit de grote valkuil. De Wet Breyne is beperkt tot nieuwbouw en sleutel-op-de-deur projecten. Voor klassieke renovatiewerken — zonnepanelen plaatsen, warmtepomp installeren, badkamer verbouwen, dak vernieuwen — geldt de wet niet.

Dat betekent dat wie renovatiewerken laat uitvoeren geen automatische bescherming heeft tegen het faillissement van de aannemer. De enige bescherming is wat jij zelf onderhandelt in het contract.

Bij een renovatie van 30.000 euro kan je even hard in de problemen komen als Annedore met haar 100.000 euro tiny house.

Hoe bescherm je jezelf bij renovaties?

1. Check de aannemer vóór je tekent

Een aannemer-check kost je niks en is de belangrijkste eerste stap:

• KBO Public Search — bestaat het bedrijf? Sinds wanneer? Wie is bestuurder? Zijn er recente wijzigingen in bestuur?
• NBB Balanscentrale — zijn de jaarrekeningen gepubliceerd? Is het eigen vermogen positief? Stijgen of dalen de omzet en winst?
• Staatsbladmonitor — zijn er publicaties over procedures, insolventie of wijzigingen?
• Google Reviews, Trustpilot, Bobex, Solvari, Homeproved — wat zeggen andere klanten?
• RESCERT (voor zonnepanelen, warmtepompen) — is het bedrijf gecertificeerd?
• VEKA (voor koeltechniek) — is de installateur erkend?

2. Beperk je voorschot

De norm in de markt is 30% voorschot bij bestelling, 40% bij start werken, 30% bij oplevering — of iets in die richting. Een voorschot van meer dan 50% vooraf is een rode vlag.

3. Eis betalingen in schijven op basis van voortgang

Koppel elke betaling aan een meetbare mijlpaal: materiaal geleverd, panelen geplaatst, keuring voltooid. Zo beperk je je verlies als iets misgaat.

4. Vraag een bankwaarborg bij grote bedragen

Voor renovaties boven 30.000 euro kan je een bankwaarborg eisen. Dat is niet standaard en de aannemer zal dit niet aanbieden — jij moet het vragen. Niet alle aannemers zullen akkoord gaan, maar voor wie dat wel doet heb je een extra vangnet.

5. Contract controleren

Check of het contract duidelijk beschrijft: scope van de werken, gebruikte materialen (merk én type), uitvoeringstermijn (bindend of indicatief?), betaalschema, garanties en oplevering. Vaag contract = meer risico.

Praktisch: wat als het toch misgaat?

Gaat je aannemer failliet tijdens de werken?

1. Dien je schuldvordering in bij de curator binnen de termijn vermeld in het Belgisch Staatsblad.
2. Check je bescherming onder de Wet Breyne (bij nieuwbouw). De waarborg kan gebruikt worden om de werken af te maken.
3. Check je bouwverzekering — sommige polissen dekken het uitvallen van de aannemer.
4. Bewaar alle documenten — contract, offertes, facturen, betalingsbewijzen, foto's van uitgevoerde werken, e-mailcommunicatie. Dit heb je nodig voor de curator en eventuele rechtszaken.
5. Overweeg juridisch advies — Test-Aankoop, Bouwunie of een gespecialiseerde advocaat.